• Η άποψή μας...

    Έχουμε ανάγκη από ένα σύγχρονο, λειτουργικό και αξιόπιστο σύστημα γεωργικών συμβουλών

    ΜΑΘΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
kamara-chania-elaionas
ΦΩΤΟ: ΦΟΙΒΟΣ ΣΤΑΜΠΟΛΙΑΔΗΣ, ΚΑΜΑΡΑ ΧΑΝΙΩΝ

Μέτρο 2

Η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) της περιόδου 2014-2020, σε συνέχεια της σχετικής πολιτικής της προηγούμενης περιόδου, δίνει ιδιαίτερη έμφαση στον σχεδιασμό και την λειτουργία αξιόπιστων Συστημάτων Παροχής Συμβουλών σε Γεωργικές Εκμεταλλεύσεις (ΣΠΣΓΕ) σε όλα τα Κράτη-Μέλη της ΕΕ με που θα έχουν δυνατότητες πολυθεματικής στήριξης των ευρωπαίων αγροτών (Άρθρα 15 του Καν. 1305/2013 και 12-15 του Καν. 1306/2013). Ενδεικτικό της ιδιαίτερης σπουδαιότητας που δίνει η Επιτροπή σε αυτά τα συστήματα είναι το Άρθρο 15 του Καν. 1306/2013, όπου κατά λέξη γράφεται ότι «Η Επιτροπή μπορεί να εκδίδει εκτελεστικές  πράξεις για τον καθορισμό κανόνων για την ενιαία εφαρμογή του συστήματος παροχής συμβουλών σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις με σκοπό την εξασφάλιση της πλήρους λειτουργικότητας του».

Η χώρα δεν αξιοποίησε επί της ουσίας την προηγούμενη ΚΑΠ προκειμένου να αποκτήσει ένα εθνικό ΣΠΓΣ. Απλά υλοποίησε ένα όχι καλά σχεδιασμένο επιδοματικού-τύπου σχετικό μέτρο του προηγούμενου Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ), το οποίο δεν πέτυχε καν τον αρχικό στόχο των 6000 ωφελούμενων-αποδεκτών γεωργικών συμβουλών. Αξιοποιώντας αυτή την δυσάρεστη εμπειρία της προηγούμενης περιόδου, είναι σημαντικό το ΣΠΓΣ που θα σχεδιαστεί να είναι λειτουργικό και βιώσιμο ανεξάρτητα της εφαρμογής του αντίστοιχου νέου μέτρου του ΠΑΑ 2014-2020 και της όποιας σχετικής χρηματοδοτικής υποστήριξης επιτευχθεί μέσω αυτού του μέτρου. Σε αυτό το πλαίσιο, είναι αναγκαίο όλοι οι εμπλεκόμενοι στην αγροτική δραστηριότητα να ενεργοποιηθούν προκειμένου να συμβάλλουν στο να καλλιεργηθεί στη συνείδηση των αγροτών και των ομάδων τους ότι η λήψη και η ορθή εφαρμογή των κατάλληλων γεωργικών συμβουλών δίνει προστιθέμενη αξία στο προϊόν τους και συμβάλει στην ανάπτυξη της επιχειρηματικότητάς τους.

Προς την ίδια κατεύθυνση κρίνεται σκόπιμο να αναφερθεί ότι σε πρόσφατη έκθεση της Επιτροπής που καταγράφει εσωτερικά συμπεράσματα συζητήσεων που λαμβάνουν χώρα στους κόλπους του Ευρωπαϊκού Δικτύου Αγροτικής Ανάπτυξης (ENRD) σχετικά με τον σχεδιασμό και την λειτουργία αξιόπιστων ΣΠΓΣ, προτείνεται κάθε Κράτος-Μέλος να αξιοποιήσει δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς για τη δημιουργία ενός αξιόπιστου δικτύου συμβουλευτικών και τεχνικών υπηρεσιών που θα ελέγχονται μέσω ενός ηλεκτρονικού συστήματος που θα αξιολογεί το παραγόμενο αποτέλεσμα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αναβάθμιση του ρόλου των συμβουλευτικών υπηρεσιών από απλό μέσο παροχής βοήθειας λήψης κοινοτικών επιδοτήσεων στην κατεύθυνση της ουσιαστικής δικτύωσης για την μεταφορά γνώσης, εμπειριών και καινοτομίας από και προς τους αγρότες προς ενίσχυση της επιχειρηματικότητάς τους.

Η κυρίαρχη ευρωπαϊκή θέση λοιπόν, την οποία καλό και χρήσιμο θα ήταν να ενστερνιστεί και να εφαρμόσει και το εθνικό ΣΠΣΓΕ, είναι ότι οι συμβουλευτικές δομές δεν είναι, απλά και μόνο, δικαιούχοι επιδοτήσεων αλλά συνιστούν το βασικό όχημα υλοποίησης των παρακάτω στόχων:

  • Βελτιστοποίηση της εφαρμογής του εκάστοτε Συστήματος Παροχής Συμβουλών σε Γεωργικές Εκμεταλλεύσεις Τεκμηρίωση της αναγκαιότητας και της πρότασης δόμησης του Μέτρου 2 του ΠΑΑ
  • Ενδυνάμωση της μεταφοράς γνώσης και καινοτομίας
  • Ανάπτυξη της αγροτικής επιχειρηματικότητας

Κωδικοποιημένα, το νέο ΣΠΣΓΕ οφείλει να:

  • Αξιοποιεί υφιστάμενες σχετικές δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις και ελαχιστοποιεί, τόσο τους κινδύνους αναπαραγωγής του προηγούμενου καθεστώτος (σύμφωνα με το οποίο εν τέλει δεν υπάρχει ΣΠΓΣ), όσο και της δημιουργίας ενός άλλου του ίδιου αναποτελεσματικού δικτύου με το σημερινό.
  • Καθορίζει ένα δομημένο αλλά και ταυτόχρονα ευέλικτο πλαίσιο παροχής γεωργικών συμβουλών αξιοποιώντας και επιβάλλοντας τη καθολική αξιοποίηση των δυνατοτήτων μιας ενιαίας τεχνολογικής πλατφόρμας.
  • Διασφαλίζει γρήγορη εγκατάσταση του δικτύου, μέσω της έγκαιρης πρόσκλησης ανοιχτής διαγωνιστικής διαδικασίας πιστοποίησης τοπικών γεωργικών συμβούλων, αλλά και πανελλαδικής εμβέλειας τεχνολογική πλατφόρμα ανάπτυξης και παροχής γεωργικών συμβουλευτικών υπηρεσιών.
  • Δίνει την δυνατότητα στον αγρότη να επιλέξει τον σύμβουλο παροχής της αγροτικής συμβουλής που ικανοποιεί καλύτερα τις ανάγκες του. Επιπρόσθετα επιτρέπει στον αγρότη να αξιολογεί το αποτέλεσμα των παρεχόμενων συμβουλών μέσω της πλήρους ιχνηλάτισής τους.
  • Επιτρέπει στις πιστοποιημένες οντότητες να αναπτύξουν πληθώρα συμβουλευτικών υπηρεσιών (υπηρεσίες που ξεκινούν από τους Πυλώνες Ι και ΙΙ, προχωρούν σε υπηρεσίες οικονομικού ενδιαφέροντος, παραγωγικές υπηρεσίες, υπηρεσίες προώθησης και εμπορίας προϊόντος, κοκ) που μπορούν ουσιαστικά να συμβάλουν σε μια καλύτερη γεωργία. Αυτές οι υπηρεσίες δεν χρειάζεται να είναι στο σύνολό τους επιδοτούμενες αλλά ο ίδιος ο αγροτικός κόσμος μπορεί να αποφασίσει κατά πόσον τον εξυπηρετούν.
  • Εφαρμόζει σε εθνικό επίπεδο καλά δοκιμασμένες και επιτυχημένες ευρωπαϊκές πρακτικές που λειτουργούν σε αρκετά Κράτη-Μέλη από την προηγούμενη προγραμματική περίοδο.

Η αναγκαία τεχνολογική πλατφόρμα του ΣΠΓΣ θα πρέπει να διασυνδέει όλες τις εμπλεκόμενες οντότητες, δημόσιες και ιδιωτικές συμπεριλαμβανομένων και των αγροτών, παρέχοντας αδιάλειπτη και υψηλού επιπέδου ποιότητας υπηρεσίας εξυπηρέτηση σε απόλυτη συμμόρφωση με το πλαίσιο που έχει καθοριστεί σε κεντρικό επίπεδο.

Η δημιουργία συγκεκριμένων δομών στον Αγροτικό Τομέα αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες απαιτήσεις στους εμπλεκόμενους με τον χώρο και θα πρέπει να αναδειχθεί σε ζήτημα άμεσης προτεραιότητας από την πολιτεία. Υποστηρικτικές, συμβουλευτικές και εκπαιδευτικές δομές σωστά ορισμένες και με αξιολόγηση των αποτελεσμάτων τους, είναι το κλειδί για να προχωρήσουμε στην αφύπνιση του αγροτικού τομέα από των πολυετή λήθαργό του. Το Σύστημα Παροχής Συμβουλών σε Γεωργικές Εκμεταλλεύσεις είναι ο ακρογωνιαίος λίθος αυτών των δομών και θα πρέπει να εξεταστεί σοβαρά ώστε να αποδώσει τα αναμενόμενα.

Οι Γεωργικές Συμβουλές στην ΕΕ

Οι Γεωργικές Συμβουλές αποτελούν ένα από τα υπο-συστήματα των Συστημάτων Γεωργικής Γνώσης και Καινοτομίας. Τα ευρωπαϊκά ΣΠΓΣ είναι περίπλοκα και παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές μεταξύ τους. Κάθε χώρα έχει αναπτύξει ένα σύστημα που ανταποκρίνεται στην ιδιαίτερη κατάσταση, τις ανάγκες και τους συντελεστές της. Συνεπώς, τα εθνικά ΣΠΓΣ δεν είναι άμεσα συγκρίσιμα λόγω της εξάρτησής τους από θεσμικά, νομικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά που είναι ξεχωριστά για κάθε κράτος-μέλος της ΕΕ.
Εντούτοις, μπορούν να χαρακτηριστούν από αδύναμα έως ισχυρά, και από κατακερματισμένα σε ολοκληρωμένα. Σε ένα ισχυρό ΣΠΓΣ, υπάρχουν σημαντικοί παράγοντες ή οργανισμοί σε εθνικό επίπεδο που υποστηρίζουν (μέρος) της παροχής συμβουλών.

«Ισχυρό» ΣΠΓΣ σημαίνει, επίσης, ότι διατίθενται στοχευμένοι δημόσιοι πόροι και γίνονται επενδύσεις για την ενίσχυση των συμβουλευτικών υπηρεσιών, την παραγωγή και ανταλλαγή γνώσης. Τέλος, σε ένα ισχυρό ΣΠΓΣ τεκμηριώνεται ότι οι παραγωγοί έχουν πρόσβαση και επωφελούνται από συμβουλευτικές υπηρεσίες. Ένα αδύναμο ΣΠΓΣ δεν διαθέτει τα παραπάνω χαρακτηριστικά. Το κατά πόσο ένα ΣΠΓΣ είναι ολοκληρωμένο εξαρτάται από τους δεσμούς μεταξύ των εμπλεκόμενων σε αυτό φορέων. Ένα κατακερματισμένο ΣΠΓΣ χαρακτηρίζεται από πολλά ανεξάρτητα δίκτυα γνώσης που λειτουργούν παράλληλα, δεν είναι καλά συντονισμένα, σπάνια συνεργάζονται και έχουν ανταγωνιστικές σχέσεις μεταξύ τους. Ένα ολοκληρωμένο ΣΠΓΣ διαθέτει μια δομή συντονισμού (συχνά το ρόλο αυτό διαδραματίζουν οι δημόσιοι φορείς) και υποστηρίζεται από εθνικές υπηρεσίες που πλαισιώνουν τις (δια) δράσεις των φορέων που το απαρτίζουν. Επιπλέον, σε ένα ολοκληρωμένο ΣΠΓΣ τεκμηριώνεται ο συσχετισμός και η συνεργασία μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων.

Η ανυπαρξία ενός Ενιαίου Συστήματος Παροχής Συμβουλών, η παντελής έλλειψη της έννοιας Σύστημα Παροχής Συμβουλών, Συμβουλή, Υπηρεσία κλπ. απαιτεί συγκεκριμένες δράσεις, οι οποίες θα αναπτύξουν, αλλά και θα πείσουν τους ωφελούμενους γι’ αυτό, ένα συγκεκριμένο λειτουργικό και αξιόπιστο Σύστημα.

Ευκαιρία αλλά και απειλή είναι το ΜΕΤΡΟ 2 του ΠΑΑ 2014 – 2020.

Είναι ευκαιρία γιατί με σωστή διαχείριση, οδηγεί οικονομικούς πόρους στην παροχή απαραίτητων συμβουλών προς του παραγωγούς. Είναι όμως ταυτόχρονα και απειλή γιατί η αμοιβή των παρόχων μπορεί να υποβαθμίσει την ανάγκη χρήσης των υπηρεσιών.

Για όλα τα παραπάνω πρέπει με προσεκτικά βήματα, διαφάνεια και ανοιχτά κριτήρια να χρησιμοποιηθεί η συγκεκριμένη χρηματοδότηση προς όφελος της πραγματικής παραγωγής της σωστής στοχοθεσίας και πραγματικής ανάπτυξης. Η χρηματοδότηση που προβλέπεται από το συγκεκριμένο Μέτρο μπορεί και πρέπει να αποτελέσει το θεμέλιο αξιόπιστων δομών υποστήριξης του Συστήματος.

Αναγκαία βήματα για την υλοποίηση του

ΕΓΓΡΑΦΗ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ

Σήμερα είμαστε στην φάση πρόσκλησης για την υποβολή αιτήσεων εκδήλωσης ενδιαφέροντος, των φυσικών προσώπων που επιθυμούν να πιστοποιηθούν ως Γεωργικοί Σύμβουλοι και να εγγραφούν στο σχετικό Μητρώο που θα τηρείται στον ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΦΟΡΕΩΝ ΠΑΡΟΧΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ

Τα συλλογικά σχήματα που επιθυμούν να πιστοποιηθούν ως Φορείς Παροχής Γεωργικών Συμβουλών, υποβάλλουν στον ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, αίτηση και τα δικαιολογητικά που αποδεικνύουν ότι πληρούν τις προϋποθέσεις που ορίζει η σχετική Υ.Α.

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ

Για την υλοποίηση όμως της επιμόρφωσης και πιστοποίησης των Γεωργικών Συμβούλων (Γ.Σ.) απαραίτητη προϋπόθεση είναι η εξειδίκευση και η κατάρτιση εκπαιδευτικών πακέτων των θεματικών πεδίων συμβουλών που προβλέπονται στη σχετική πρόσκληση του Ελληνικός Γεωργικός Οργανισμός (ΕΛΓΟ)-ΔΗΜΗΤΡΑ – ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ
Μετά την ολοκλήρωση των προγραμμάτων επιμόρφωσης οι συμμετέχοντες αξιολογούνται με εξέταση και στους επιτυχόντες χορηγείται «Βεβαίωση επιτυχούς παρακολούθησης»

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Εκπόνηση ενιαίου δημόσιου πληροφοριακού συστήματος παρακολούθησης του Σ.Π.Σ.Γ.Ε. καθώς και η σύνταξη και επικαιροποίηση Οδηγού Εφαρμογής. Ο Οδηγός αποτελεί την βάση διαχείρισης, εφαρμογής, παρακολούθησης και αξιολόγησης των γεωργικών συμβουλών των Γ.Σ. και των Φ.Π.Γ.Σ.

Αυτό σημαίνει ότι ο ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ πρέπει να υλοποιήσει και την υποχρέωση που απορρέει από την Υ.Α. για το δημόσιο πληροφοριακό σύστημα παρακολούθησης του Συστήματος Παροχής Συμβουλών σε Γεωργικές Εκμεταλλεύσεις (Σ.Π.Σ.Γ.Ε) και τα μητρώα Γεωργικών Συμβούλων (Γ.Σ.) και Φορέων Παροχής Γεωργικών Συμβουλών (Φ.Π.Γ.Σ).

Ταυτόχρονα το πληροφοριακό σύστημα θα πρέπει να έχει παραμετροποίηση για την εφαρμογή του Μ2.

xamomili-paragwgos
ΦΩΤΟ: Βασίλης Βερβερίδης
ΦΩΤΟ: ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΝΤΑΖΗΣ
ΦΩΤΟ: ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΝΤΑΖΗΣ

Προϋποθέσεις για την προκύρηξη του Μέτρου

  • Ισχυρή πολιτική βούληση και χρονοδιαγράμματα.
  • Τεκμηρίωση και κοστολόγηση των πακέτων και των επιμέρους υπό-πακέτων και καθορισμός προτεραιοτήτων.
  • Καθορισμός των ωφελουμένων του μέτρου που δεν μπορεί να είναι όμως το σύνολο των ενεργών αγροτών οι οποίοι θα αιτηθούν παροχή συμβουλής αλλά αυτοί που θα προκύψουν από τα κριτήρια που θα τεθούν και την αξιολόγηση τους .
  • Τα κριτήρια αυτά μεταξύ άλλων θα πρέπει να συνυπολογίζουν και τα παρακάτω:
  • ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΟ
    Ενεργοί αγρότες
  • Καθορισμός των όρων του διαγωνισμού στα εξής βασικά πεδία:
    • Δικαιούχοι του μέτρου – Είναι οι Φορείς Παροχής Γεωργικών Συμβουλών (Φ.Π.Γ.Σ) και όχι φυσικά πρόσωπα (Γεωργικοί Σύμβουλοι)
    • Προκήρυξη – <Διαγωνιστική διαδικασία για την ανάδειξη των τελικών δικαιούχων Φορέων Παροχής Γεωργικών Συμβουλών (Φ.Π.Γ.Σ) κατά περιφέρεια. Οι ενώσεις ή κοινοπραξίες των Φορέων Παροχής Γεωργικών Συμβουλών (Φ.Π.Γ.Σ), με τους πιστοποιημένους συμβούλους που διαθέτουν, να καλύπτουν όλα τα πακέτα συμβουλών και να έχουν δομές σε κάθε περιφερειακή ενότητα της περιφέρειας
    • Καθορισμός ασυμβίβαστων με την παροχή Γεωργικών Συμβουλών (π.χ.τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που ασκούν την εμπορία εισροών στις αγροτικές εκμεταλλεύσεις)
    • Κριτήρια και αξιολόγηση – βαθμολόγηση Φορέων Παροχής Γεωργικών Συμβουλών (Φ.Π.Γ.Σ)
  • Εκπόνηση πληροφοριακού συστήματος που θα δίνει την δυνατότητα ψηφιοποίησης, καταγραφής και έλεγχου της ποιότητας συμβουλών και Συμβούλων ειδικότερα το πληροφοριακό σύστημα θα πρέπει να είναι ικανό να:
    • Ιχνηλατεί αναλυτικά κάθε παρεχόμενη συμβουλή
    • Αξιολογεί τα αποτελέσματα τις κάθε συμβουλής
    • Συμβάλλει στην οικονομική εκκαθάριση των εμπλεκομένων μερών
    • Παρέχει όλες τις απαιτούμενες αναφορές προόδου και αποτελεσμάτων του Μ2 στην πολιτεία
    • Συμβάλλει στον έλεγχο και την εποπτεία του συστήματος από το Υπουργείο
    • Συμβάλλει στην ανατροφοδότηση του ίδιου του συστήματος με νέα δεδομένα και αποτελέσματα ώστε να υπάρχει συνεχής βελτίωση του συστήματος.